Nasz specjalista od lutnictwa i naprawy instrumentów odpowiada na Wasze pytania.

Pytanie: (Rafał)

Mam problem z moją gitarą - Ibanezem RG z mostem Floyd Rose (na licencji). Otóż gitara nie za bardzo stroi, często trzeba poprawiać strój, nawet jeżeli mostek nie jest zbyt intensywnie używany :/ Mam założony komplet sprężyn i nie za bardzo wiem, jaka może być przyczyna nie trzymania stroju... Czy to może wina kiepskiej jakości Floyd'a?

Odpowiedź:

Wszystkie mosty typu floyd mają taką samą zasadę działania. Przeciwwagą do naprężenia strun są sprężyny mocowane na tyle korpusu. Jeżeli sztabka mostu i grzebień (element, na którym zaczepiane są sprężyny) przystosowane są do założenia np. 5 sprężyn, nie znaczy to, że musimy wszystkie zakładać. Wprost przeciwnie. Ilość sprężyn ściśle zależy od grubości strun. Dla kompletu 9-42 lub 10-46 w zupełności starczą dwie sprężyny. Sposób ich regulowania i naprężenia musi mieścić się w pewnych regułach. Podstawową sprawą poprawnego ustawiania mostu jest to, żeby po nastrojeniu gitary jego podstawa znajdowała się równolegle do płaszczyzny topu gitary. Jest to na tyle istotne, że tylko w takim położeniu producenci zapewniają najlepszy docisk strun na siodełku. Jeśli kąt nie jest właściwy, źle przyparta struna może brzęczeć. Jeżeli most stoi poprawnie należy odkręcić atrapę zakrywającą komorę sprężyn (z tyłu gitary) i sprawdzić, czy są pomiędzy nimi odstępy. Kiedy nie ma przestrzeni miedzy zwojami lub są one znikome oznacza to, że sprężyn jest zbyt wiele. Przy takim ustawieniu most może nie wracać do punktu zero (punktu, w którym gitara stroi). Aby sprężyna spełniała swoje zadanie powinna podczas całego zakresu pracy mieć przestrzeń między zwojami. Gwarantuje to jej skuteczność w każdym miejscu wychylenia mostu. Przy założonym całym komplecie sprężyn ustawienie takie (przy strunach od 9-42 do 11-52 itp.) nie będzie możliwe.

Można przyjąć następujący przelicznik:
- komplety zaczynające się od strun 8 lub 9 – dwie sprężyny;
- 10, 11, 12 - trzy sprężyny;
- cztery sprężyny przy grubszych kompletach.

Jak regulować napięcie przy zmniejszonej liczbie sprężyn? Cała regulacja zasadza się na grzebieniu, na którym zaczepione są sprężyny mostu. Jest on mocowany na 2 wkręty, które można płynnie regulować. Jeżeli po nastrojeniu gitary most nadal odstaje, należy mocniej dokręcić grzebień i odwrotnie. Bardziej kłopotliwa sprawą rozstrajania się gitary przez most są noże, na których spoczywa mostek. Jeżeli nie są zbyt ostre wówczas most nie chodzi płynnie, a przez to nie wraca w wymagany punkt. Niestety wada taka może być usunięta tylko u lutnika.

Pytanie: (bastek)

Czy chcąc do kopii Les Paul-a (gdzie są humbuckery) zamontować Gibsonowskie single, trzeba przerabiać jakoś gitarę, czy nie ma takiej potrzeby?

Odpowiedź:

Rozumiem, że „Gibsonowskie” single, to jedne z pierwszych seryjnie produkowanych przetworników, a mianowicie MP90. Jeśli tak, to zabierzmy się do analizy tematu. Jeżeli posiadasz kopie Gibsona, to na 99,9% stawiam, że masz dwa HB osadzone w ramkach. MP90 jest to konstrukcja nie wymagająca ramek, mocowana śrubkami prosto w korpus gitary. Najpopularniejszą formą są dwa wkręty w środkowej linii pickupa. SOAPBAR – bo występują też pod taką nazwą, to wymiar 86mm/35mm przy grubości do 22-23mm.

Najprostszym sposobem  odpowiedzi na postawione powyżej pytanie jest zestawienie tych parametrów z typowymi otworami przeciętnego HB. Wersja przetwornika HB w puszce to wymiar 70mm/38mm bez stopek, natomiast ze stopkami około 85mm/38mm (uwaga - podane wymiary nie są stałe i różnią się nieznacznie w zależności od firmy produkującej pickup). Jak widzisz, teoretycznie umieszczenie MP90 w komorze zwykłego HB nie stanowi problemu, jednak bez przeróbki instrumentu się nie obejdzie. Jeżeli zdecydujesz się na taką zmianę, to polecam Ci zanieść gitarę do lutnika. Koszt nie powinien przekroczyć 100pln za oba przetworniki. Dlaczego nie powinieneś przerabiać instrumentu sam? Jest to przeróbka (frezowanie) na lakierowanej powierzchni, której nie przykryjesz ramką jak zwykłego HB. Musi to być zrobione estetycznie i dobrze się prezentować. Bez odpowiednich szablonów lub maszyny frezującej kąty proste jest to zadanie bardzo trudne do wykonania - kilka niefortunnych ruchów w trakcie pracy może doprowadzić nawet do zniszczenia instrumentu. Istnieje jeszcze jedna możliwość montażu singla do LP we własnym zakresie. Jest to zainstalowanie  na instrumencie przetwornika w obudowie typu DOGEAR. Posiada on duże „uszka”, które przykryją istniejący otwór. Całkowita długość przetwornika z obudową to około 119mm, więc znacznie więcej od typowego HB. Największym problemem jest odległość strun od korpusu. Aby zmieścić przetwornik DOGEAR potrzebny jest odstęp nie mniejszy niż 12mm. Zachęcam Cię abyś po wybraniu odpowiedniej firmy zapoznał się z dokładnymi wymiarami i porównał je ze stanem faktycznym w swoim instrumencie.

Pytanie: (Kasia z Katowic)

Mam skrzypce elektryczne (Carlo Giordano 4/4) i gryf mi się lekko przekrzywił - jak śmigło :) Czy skrzypce mają taką samą budowę jak gitara w sensie technicznym? Czy jest możliwość naprawy takiego uszkodzenia czy muszę kupić nowy instrument? Z góry bardzo dziękuję za odpowiedź!!!

Odpowiedź:

Skrzypce nie różnią się nazbyt od gitary w sensie konstrukcyjnym. Pudło rezonansowe (czy lity korpus w przypadku gitary lub skrzypiec elektrycznych), gryf, główka, struny, stroiki to charakterystyczne elementy dla obu typów instrumentów. Również większość napraw (prócz progów, które występują w gitarze) wykonuje się w podobny sposób. Oczywiście znacznie upraszczam tą myśl, bo każdy instrument ze względu na swą budowę wymaga indywidualnego podejścia, niemniej zasady są bardzo podobne. Jeżeli chodzi o podstrunnicę, to w jednym jak i w drugim instrumencie musi być ona prosta na swej całej długości, a radius powinien rozchodzić się bez żadnych nierówności. Gitara z reguły wyposażona jest w pręt napinający. Ma on za zadanie korygować niechciane wychylenia gryfu. Pozwala on też kontrolować szyjkę i ustawiać ją według potrzeb. Takie rozwiązanie zostało wprowadzone w gitarze, a pominięte w skrzypcach z racji różnicy długości menzur i ilości strun. W skrzypcach nie montuje się pręta napinającego, gdyż po pierwsze nie jest on potrzebny, a po drugie pogarszałby dźwięk. Pręt napinający nie chroni jednak gryfu od wady jaką opisujesz. Skręcenie się szyjki na podobieństwo śmigła to wada materiału z jakiego został gryf wykonany. Przy budżetowych instrumentach jest to bardzo częsty objaw. Zjawisko takie rodzi się, kiedy materiał nie jest zbyt dobrze wysuszony. Kiedy drewno wysycha wówczas może przybierać najrówniejsze formy i kształty. Oczywiście niechciane i niepożądane. Jednak skręcenie takiego typu nie dyskwalifikuje instrumentu. Nie zniekształca bowiem podstrunnicy w sposób uniemożliwiający grę. Jednak muzyk może czuć dyskomfort gry ponieważ wada taka wymusza inne ułożenie ręki na gryfie. Co do naprawy – jest ona możliwa i najpewniej będzie polegała na wyrównaniu radiusa podstrunnicy. Jednak jeżeli podstrunnica nie jest hebanowa, tylko farbowana na heban, wówczas najlepszą drogą jest jej wymiana. Wszystko zależy od kosztów i ich akceptacji. Sądzę , że nie musisz spisywać tych skrzypiec na straty i rozglądać się za innymi. Lutnik zajmujący się klasycznymi instrumentami powinien wykonać taką naprawę w stopniu przynajmniej zadowalającym.

Pytanie: (Marcin)

 Mam gitarę basową lutniczą "Lewandowski" 5 strunową. Moje pytanie dotyczy pręta w gryfie. Po zakupie gitary nie bylem zadowolony z krzywizny  gryfu ponieważ był wygięty lekko w stronę strun i brzęczały progi, a struna środkowa A nie wybrzmiewała dźwięków C, H, B i A. Po mojej probie podkręcenia śruby zerwała się ona na łączeniu spawanym z prętem (śruba znajdowała się na główce gitary). Krzywizna pozostała a ja pozbyłem się regulacji pręta. Jaki jest koszt takiej naprawy? Czy konieczna jest wymiana pręta i naklejanie nowej podstrunnicy? Może dałoby rade dostać się do śruby poprzez zeszlifowanie podstrunnicy do 2 progu i doklejenie takiego kawałka.

Odpowiedź:

Zerwanie pręta napinającego to poważna wada. Jest kilka technik naprawy takiego problemu: zerwanie podstrunnicy, wymiana pręta na nowy i naklejenie nowej; frezowanie rowka z tyłu gryfu, wyciąganie przez niego pręta i również wymiana na nowy. Są to metody z cyklu „przerost formy nad treścią”. Obecnie naprawa taka zajmuje około godziny czasu, a jej koszt nie przekracza 200 złotych. Polega ona na przefrezowaniu od strony uszkodzenia masy drzewa, nagwintowaniu odsłoniętej części pręta, założeniu nowego dystansu i nakręceniu nakrętki – koniec. Opis takiej naprawy można obejrzeć na stronie Steward Macdonald. Opisujesz też w swoim pytaniu inne wady jakie posiada Twój instrument. Jeżeli brzęczenie jest tylko na wybranych progach może to oznaczać, że gitara ma nierówną podstrunnicę lub źle nabite progi. Jeżeli wadliwe są progi to sprawa szlifowania to poprawi. Jeżeli wadliwa jest podstrunnica to niestety progi należy zerwać, wyrównać podstrunnicę i nabić nowe. To już koszt kilkuset złotych (w zależności od miejsca, w którym zlecisz wykonanie takiej pracy). Zwracam Twoją uwagę na to, że grys pozbawiony naprężenia pręta regulacyjnego, poddany naprężeniom strun wykrzywi się i może nie poddawać się korekcie po dokonaniu naprawy. Warto też udać się do producenta instrumentu i porozmawiać o problemie. Zerwanie nakrętki można zaliczyć do wady samego instrumentu.

Porady